dcsimg

Katajanpihlajaruoste ( Finnish )

provided by wikipedia FI

Katajanpihlajaruoste (Gymnosporangium cornutum) on ruostesieniin kuuluva itiöemää tekemätön sieni. Suomesta tunnetaan myös orapihlajaa ja omenaa väli-isäntänään pitäviä katajanruosteita.

Laji siirtyy katajasta pihlajaan ja takaisin eri vaiheissaan. Katajassa sillä on talvi-itiöitä sekä kesäitiöitä. Pihlajassa sillä on kuromapulloja sekä helmi-itiöitä.[1] Yleisesti ottaen isäntäkasvit selviytyvät hyvin näistä sienistä. Pihlajalle se aiheuttaa yleensä lehtiin erilaisia vaurioita, joista helmi-itiö on piikikkäänä helpohko tunnistaa. Kataja voi kellastua huomattavastikin, mutta harvoin tappaa kasvia.[2]

Lähteet

Aiheesta muualla

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedian tekijät ja toimittajat
original
visit source
partner site
wikipedia FI

Katajanpihlajaruoste: Brief Summary ( Finnish )

provided by wikipedia FI

Katajanpihlajaruoste (Gymnosporangium cornutum) on ruostesieniin kuuluva itiöemää tekemätön sieni. Suomesta tunnetaan myös orapihlajaa ja omenaa väli-isäntänään pitäviä katajanruosteita.

Laji siirtyy katajasta pihlajaan ja takaisin eri vaiheissaan. Katajassa sillä on talvi-itiöitä sekä kesäitiöitä. Pihlajassa sillä on kuromapulloja sekä helmi-itiöitä. Yleisesti ottaen isäntäkasvit selviytyvät hyvin näistä sienistä. Pihlajalle se aiheuttaa yleensä lehtiin erilaisia vaurioita, joista helmi-itiö on piikikkäänä helpohko tunnistaa. Kataja voi kellastua huomattavastikin, mutta harvoin tappaa kasvia.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedian tekijät ja toimittajat
original
visit source
partner site
wikipedia FI

Nagoć rożkowata ( Polish )

provided by wikipedia POL
 src=
Plamy ze spermogoniami na liściach jarzębiny
 src=
Ecja

Nagoć rożkowata (Gymnosporangium cornutum Arthur ex F. Kern) – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnosporangium, Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Niektóre synonimy[2]:

  • Aecidium cornutum Pers. 1801
  • Caeoma cornutum (Pers.) Schltdl. 1824
  • Ceratitium cornutum (Pers.) Rabenh. 1851
  • Gymnosporangium cornutum Arthur 1910
  • Roestelia cornuta Fr. 1849

W 1849 r. Elias Fries opisał nowy gatunek grzyba – Roestelia cornuta. Później okazało się, że jest to bezpłciowo rozmnażająca się forma Gymnosporangium cornutum, czyli anamorfa tego gatunku[3].

Rozwój

Jest to pasożyt dwudomowy, czyli taki, który dla pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje dwóch gatunków roślin żywicielskich: część rozwoju odbywa na jarzębinie, a część na jałowcu pospolitym. W rodzinie rdzowatych pełny cykl rozwojowy obejmuje wytwarzanie 5 rodzajów zarodników, G. cornutum wytwarza ich tylko 4 (brak urediniospor), jego cykl rozwojowy jest więc nieco uproszczony[4].

Zimuje w postaci grzybni na pędach jałowca. Wiosną na jałowcu z grzybni rozwijają się telia wytwarzające teliospory. W kwietniu-maju teliospory kiełkują tworząc podstawki. Na podstawkach wytwarzane są drogą płciową bazydiospory, dokonujące infekcji na liściach jarzębiny. W miejscach, w których bazydiospory wniknęły do liści jarzębiny, powstają pomarańczowoczerwone plamy z czarnymi punkcikami – są to spermogonia w których powstają spermacja. Na dolnej stronie liści rozwijają się pod plamami ecja, wytwarzające bezpłciowo zarodniki zwane ecjosporami. Rozwój ecjów trwa około 4 miesięcy. Jesienią przenoszone przez wiatr ecjospory infekują pędy jałowca i w następnym roku po infekcji rozwijają się w nich teliospory[4].

Na pędach jałowca grzybnia G. cornutum może rozwijać się przez wiele lat i co roku wytwarzać nowe generacje teliów. Zakażają one jarzębinę w warunkach dużej wilgotności powietrza. Na liściach jarzębiny rozwijają się tylko od wiosny do jesieni, ale w następnym roku liście mogą być zainfekowane nową generacją teliów. Brak urediniospor powoduje, że nie występują infekcje wtórne[4].

Morfologia

Ecja rozwijają się na dolnej stronie liści jarzębiny, pod pomarańczowoczerwonymi plamami widocznymi na górnej stronie liści. Początkowo mają postać żółtych nabrzmień, później stopniowo powiększają się i ciemnieją zmieniając barwę na ochrową. Rozwijają się na nich ogniki o szerokości około 1 mm i zagłębione na 1-2 mm w tkance liścia. Ich osłona o kształcie lekko zgiętego rożka wystaje na wysokość do 10 mm nad nabrzmieniem. Na jednym nabrzmieniu występuje wiele takich rożków, zazwyczaj ustawionych koliście. W środku są one puste. Gdy dojrzeją pękają, tworząc poszarpaną rurkę, przez którą wydostają się ecjospory. Są grubościenne, mają owalny, szeroko elipsoidalny lub graniasty kształt, gładką powierzchnię i wielkość od 18 do 25 µm[4].

Telia na pędach jałowca mają postać wrzecionowatych zgrubień[4].

Występowanie

Jest pasożytem jarzębiny i jałowca pospolitego. Największe szkody wyrządza jarzębinie, na której rozwija się anamorfa. Porażone pąki liściowe i liście jarzębiny przedwcześnie usychają, młode gałązki zniekształcają się, a owoce opadają przed dojrzeniem[4].

Spermogonia i ecja rowijają się na następujących gatunkach jarząbów: jarząb pospolity (Sorbus aucuparia), jarząb nieszpułkowy (Sorbus chamaemespilus), jarząb domowy (Sorbus domestica), jarząb szerokolistny (Sorbus latifolia) jarząb pośredni (Sorbus hybrida), jarząb szwedzki (Sorbus intermedia), Sorbus mougeotii, Sorbus umbellata. Telia powstają na jałowcu pospolitym (Juperus communis) i jałowcu sztywnym (Juniperus rigida)[5].

Gatunki podobne

W Polsce na liściach niektórych drzew i krzewów z rodziny różowatych występuje 5 gatunków nagoci. Na liściach jarzębiny może występować jeszcze nagoć trzęsakowata (Gymnosporangium tremelloides). Na liściach gruszy ecja tworzy nagoć sawinowa (Gymnosporangium sabinae) i nagoć goździeńcowata (Gymnosporangium clavariiforme), na liściach głogu Gymnosporangium confusum[6].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-09-08].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-09-08].
  3. Mycobank. Gymnosporangium cornutum. [dostęp 2016-09-09].
  4. a b c d e f Karol Mańka. „Fitopatologia leśna”, PWRiL, 2005 r.
  5. Plant parasites of Europe (ang.). [dostęp 2018-04-12].
  6. Wiesław Mulenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska: A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski. Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-75-4.
license
cc-by-sa-3.0
copyright
Autorzy i redaktorzy Wikipedii
original
visit source
partner site
wikipedia POL

Nagoć rożkowata: Brief Summary ( Polish )

provided by wikipedia POL
 src= Plamy ze spermogoniami na liściach jarzębiny  src= Ecja

Nagoć rożkowata (Gymnosporangium cornutum Arthur ex F. Kern) – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae).

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Autorzy i redaktorzy Wikipedii
original
visit source
partner site
wikipedia POL