dcsimg

Violka močálová ( Czech )

provided by wikipedia CZ

Violka močálová (Viola uliginosa) je vytrvalá bylina z čeledi violkovité (Violaceae). Dorůstá výšky nejčastěji do 15 cm. Oddenek je dlouhý a plazivý, rostlina má dlouhé podzemní výběžky. Listy jsou jednoduché, na bázi srdčité, čepele listů jsou vejčité až protáhle trojúhelníkovité, na okraji jemně vroubkované až trochu pilovité. Lodyha se nevytváří, listy jsou pouze v přízemní růžici. Na bázi listů jsou palisty, které jsou vejčitě kopinaté a celokrajné, do poloviny délky srostlé s řapíkem. Řapíky listů jsou zřetelně křídlaté. Na květní stopce jsou 2 listénce, umístěné v horní čtvrtině délky květní stopky a jsou celkem zakrnělé. Květy jsou nevonné. Přívěsky kališních lístků jsou krátké a zaokrouhlené. Korunní lístky jsou nejčastěji světle fialové, ostruha je krátká a celkem silná, také světle fialová, trochu nahoru zahnutá. Kvete od dubna do června. Plodem je tobolka. Obrázky zde[1]

Rozšíření ve světě

Roste hlavně ve Skandinávii, Finsku a v evropské části Ruska. Jižněji jsou jen ojedinělé lokality, např. v Polsku. Mapa viz[2]

Rozšíření v ČR

V ČR v současné době neroste. V 19. století byla uváděna od Liberce. Údaj není zcela spolehlivý, ale je možný, protože druh se vzácně vyskytuje v sousedním Německu a v Polsku. Je to také mokřadní druh.

Literatura

  • Kirschner J. et Skalický V. (1990) :Viola – In: Hejný S. et Slavík B. (eds.), Květena České republiky, vol. 2. – Praha: Academia, 1990. – p. 394-431 – ISBN 80-200-1089-0
  • Suda J. (2002) :Viola – In: Kubát K. et al. (eds.), Klíč ke květeně České republiky. – Praha: Academia, 2002. – p. 207-214
license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia autoři a editory
original
visit source
partner site
wikipedia CZ

Violka močálová: Brief Summary ( Czech )

provided by wikipedia CZ

Violka močálová (Viola uliginosa) je vytrvalá bylina z čeledi violkovité (Violaceae). Dorůstá výšky nejčastěji do 15 cm. Oddenek je dlouhý a plazivý, rostlina má dlouhé podzemní výběžky. Listy jsou jednoduché, na bázi srdčité, čepele listů jsou vejčité až protáhle trojúhelníkovité, na okraji jemně vroubkované až trochu pilovité. Lodyha se nevytváří, listy jsou pouze v přízemní růžici. Na bázi listů jsou palisty, které jsou vejčitě kopinaté a celokrajné, do poloviny délky srostlé s řapíkem. Řapíky listů jsou zřetelně křídlaté. Na květní stopce jsou 2 listénce, umístěné v horní čtvrtině délky květní stopky a jsou celkem zakrnělé. Květy jsou nevonné. Přívěsky kališních lístků jsou krátké a zaokrouhlené. Korunní lístky jsou nejčastěji světle fialové, ostruha je krátká a celkem silná, také světle fialová, trochu nahoru zahnutá. Kvete od dubna do června. Plodem je tobolka. Obrázky zde[1]

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia autoři a editory
original
visit source
partner site
wikipedia CZ

Lodukannike ( Estonian )

provided by wikipedia ET

Lodukannike (Viola uliginosa) on kannikese perekonda kuuluv taimeliik.

Välislingid


license
cc-by-sa-3.0
copyright
Vikipeedia autorid ja toimetajad
original
visit source
partner site
wikipedia ET

Lodukannike: Brief Summary ( Estonian )

provided by wikipedia ET

Lodukannike (Viola uliginosa) on kannikese perekonda kuuluv taimeliik.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Vikipeedia autorid ja toimetajad
original
visit source
partner site
wikipedia ET

Luhtaorvokki ( Finnish )

provided by wikipedia FI

Luhtaorvokki (Viola uliginosa) on pääasiassa Itä- ja Keski-Euroopassa tavattava orvokkikasvi. Suomessa laji on uhanalainen ja rauhoitettu luonnonsuojeluasetuksella.[1]

Ulkonäkö ja koko

 src=
Luhtaorvokki.

Luhtaorvokki kasvaa 8–16 senttimetriä korkeaksi. Kasvin juurakko on pitkä, suikerteleva ja usein myös rönsyllinen. Lehdet ja kukkaperät kasvavat suoraan juurakosta. Luhtaorvokin vaaleanvihreät, kaljut lehdet ovat puikean herttamaisia ja selväkärkisiä. Siniset tai sinipunaiset kukat ovat lehdettömän vanan latvassa. Kukkien terälehdet ovat selvästi lanttokärkisiä. Luhtaorvokki kukkii Suomessa touko-kesäkuussa.[2][3]

Muista Suomessa tavattavista orvokeista luhtaorvokkia muistuttaa lähinnä korpiorvokin (V. epipsila) ja suo-orvokin (V. palustris) risteytys viitaorvokki (V. × ruprechtiana). Luhtaorvokki risteytyy aho-orvokin kanssa.[4]

Levinneisyys

Luhtaorvokki on mantereinen, itäeurooppalainen kasvilaji. Sen päälevinnäisyysalue ulottuu Länsi-Ukrainasta Länsi-Venäjälle ja Valko-Venäjälle. Luhtaorvokkia tavataan myös Keski-Euroopan itäosissa, Balkanilla sekä Itämeren piirissä Suomessa, Ruotsissa, kaikissa Baltian maissa ja Tanskassa Bornholmin saarella.[4][5]

Suomessa luhtaorvokkia on tavattu vain noin 20 kasvupaikalta Etelä-Suomessa. Näistä esiintymistä jäljellä oli vuonna 1997 noin puolet. Suurin osa silloisista esiintymistä oli hyvin pieniä. Suomen suurimmat luhtaorvokin esiintymät ovat Hangossa.[4] Vuonna 2011 luhtaorvokin tiedettiin esiintyvän Suomessa vain Hangon Santalankorvessa, Jomalassa, Karkussa, Kökarin Österbyggessä, Tohmajärven Onkamossa ja Vihdin Kourlassa. Muun muassa Mäntsälän Kuljunojan luhtaorvokki, jonka kasvupaikka oli rauhoitettu, oli vuoteen 2008 mennessä hävinnyt.[6]

Kasvuympäristö

Tyypillisiä luhtaorvokin esiintymispaikkoja ovat puronvarret, tervaleppäluhdit ja tulvarannat. Laji vaatii menestyäkseen kasvupaikoillaan säännöllisesti toistuvia tulvia. Luhtaorvokin taantumisen syinä Suomessa ja muualla ovat kasvupaikkojen ojitus, purojen perkaus, pellonraivaus ja rakentaminen.[4]

Lähteet

  • Siitonen, Mikko: Luhtaorvokki. Teoksessa Uhanalaiset kasvimme. Toim. Terhi Ryttäri ja Taina Kettunen. Suomen ympäristökeskus, Helsinki 1997, s. 271–272.
  • Retkeilykasvio. Toim. Hämet-Ahti, Leena & Suominen, Juha & Ulvinen, Tauno & Uotila, Pertti. Luonnontieteellinen keskusmuseo, Kasvimuseo, Helsinki 1998.

Viitteet

  1. Ympäristöministeriö: Luonnonsuojeluasetuksessa rauhoitetut lajit ymparisto.fi.
  2. Retkeilykasvio 1998, s. 160.
  3. Siitonen 1997, s. 271–272.
  4. a b c d Siitonen 1997, s. 272.
  5. Den virtuella floran: Sumpviol (ruots.) Viitattu 21.4.2009.
  6. Ranta, Pertti & Siitonen, Mikko: Luhtaorvokki Suomessa 1851–2011 (PDF) (Verkkoliite) Lutukka. 2011, vsk. 27. Luonnontieteellisen keskusmuseon kasvitieteen yksikkö. Viitattu 15.7.2017.

Aiheesta muualla

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedian tekijät ja toimittajat
original
visit source
partner site
wikipedia FI

Luhtaorvokki: Brief Summary ( Finnish )

provided by wikipedia FI

Luhtaorvokki (Viola uliginosa) on pääasiassa Itä- ja Keski-Euroopassa tavattava orvokkikasvi. Suomessa laji on uhanalainen ja rauhoitettu luonnonsuojeluasetuksella.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedian tekijät ja toimittajat
original
visit source
partner site
wikipedia FI

Viola uliginosa ( French )

provided by wikipedia FR

Viola uliginosa est une espèce de plantes de la famille des Violaceae. Elle est présente principalement dans une zone allant du nord-est de l'Allemagne au pays baltes, en passant par la Pologne. C'est une espèce rare même dans ces pays.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Auteurs et éditeurs de Wikipedia
original
visit source
partner site
wikipedia FR

Liūninė našlaitė ( Lithuanian )

provided by wikipedia LT
Binomas Viola uliginosa

Liūninė našlaitė (lot. Viola uliginosa) – našlaitinių (Violaceae) šeimos našlaičių (Viola) genties augalas. Tai labai reta rūšis, įrašyta į Lietuvos raudonąją knygą.

Biologija

"
Iliustracija iš Deutschlands Flora in Abbildungen (1796)
"
Žiedas

Tai daugiametis 6–20 cm aukščio žolinis augalas. Šakniastiebis ilgas, plonas, šliaužiantis, padengtas rudų prielapių, su požeminėmis palaipomis. Lapai plačiai širdiški (išoriniai) iki kiaušiniškų (viduriniai), širdišku pamatu ir kiek nusmailėjusia viršūne, karbuoti arba pjūkliški, gausiai nusėti rudų liaukų, pliki arba su pavieniais plaukeliais viršutinėje pusėje. Lapkočiai ilgi, sparnuoti; prielapiai kiaušiniški arba lancetiški, iki 1 cm ilgio, priaugę ligi pusės prie lapkočio.

Žydi balandžio–gegužės mėnesiais. Žiedkočiai tokio ilgio kaip lapai arba ilgesni. Žiedai stambūs, iki 3 cm ilgio. Taurėlapiai lancetiški, buki. Vainikėlis tamsiai violetinis, su šviesesniu, tamsiai ruožuotu viduriu. Vaisiusdėžutė, pailgai kiaušiniška, buka, nežymiai briaunota. Plinta sėklomis bei vegetatyviniu būdu.

Paplitimas ir augimvietės

Natūraliai paplitusi Atlantinėje, Vidurio ir Rytų Europoje, Balkanuose. Lietuvoje labai reta, aptikta Vilniuje bei Darbėnų apylinkėse.

Auga pelkėtuose miškuose, durpingose pievose, pelkėse, drėgnose pamiškėse, krūmuose.

Apsauga

Liūninė našlaitė įrašyta į saugomų augalų sąrašus 1981 m. [1] Augalas nyksta naikinant buveines – kertant bei sausinant miškus, šlapias pievas bei pelkes, teršiant.

Literatūra

  • Lietuvos TSR Flora, Lietuvos TSR mokslų akademija (dab. Lietuvos mokslų akademija), Vilnius, Mokslas, 1971, IV tomas, 720–721 p.

Šaltiniai

Vikiteka

  1. Lietuvos raudonoji knyga. Red Data Book of Lithuania, Vilnius, 2007, 442 p.
license
cc-by-sa-3.0
copyright
Vikipedijos autoriai ir redaktoriai
original
visit source
partner site
wikipedia LT

Liūninė našlaitė: Brief Summary ( Lithuanian )

provided by wikipedia LT

Liūninė našlaitė (lot. Viola uliginosa) – našlaitinių (Violaceae) šeimos našlaičių (Viola) genties augalas. Tai labai reta rūšis, įrašyta į Lietuvos raudonąją knygą.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Vikipedijos autoriai ir redaktoriai
original
visit source
partner site
wikipedia LT

Fiołek bagienny ( Polish )

provided by wikipedia POL
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
 src=
Fiołek bagienny

Fiołek bagienny (Viola uliginosa) – gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych (Violaceae). Występuje od wschodnich Niemiec po centralną Rosję, od południowej Szwecji po północno-zachodnią Chorwację.

Morfologia

Pokrój
Niska roślina o wysokości 10 – 20 cm, bez łodygi. Kwiaty wyrastają na szypułkach w kątach liści odziomkowych. Posiada pełzające, cienkie i bardzo długie kłącze.
Liście
Nerkowate i zaokrąglone liście wyrastają na oskrzydlonym ogonku liściowym o długości 2 razy większej od długości blaszki. Liście mają całobrzegie i gruczołowato orzęsione przylistki.
Kwiaty
O długości 2 – 3 cm, fioletowe (rzadko białe), po dwa w różyczce, na 10 – 15 cm szypułkach. Działki kielicha tępe. Szyjka słupka lekko haczykowata.
Owoc
Kulista i naga torebka osadzona na szypułce w całości odgiętej w dół.

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie w kwietniu i maju. Rośnie na brzegach strumieni, na terenach z wysiękami wodnymi, najczęściej w obrębie zbiorowisk łęgowych.

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną.

Informacje o stopniu zagrożenia na podstawie:

Stanowiska w Polsce

Zmienność

Tworzy mieszańce z fiołkiem psim, fiołkiem Rivina i prawdopodobnie fiołkiem błotnym[6].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-30].
  2. K. Zarzycki, R. Kaźmierczakowa: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: IB PAN, 2001. 83-89648-38-5.
  3. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  4. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  5. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  6. Rutkowski Lucjan. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ​ISBN 83-01-14342-8
license
cc-by-sa-3.0
copyright
Autorzy i redaktorzy Wikipedii
original
visit source
partner site
wikipedia POL

Fiołek bagienny: Brief Summary ( Polish )

provided by wikipedia POL
 src= Fiołek bagienny

Fiołek bagienny (Viola uliginosa) – gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych (Violaceae). Występuje od wschodnich Niemiec po centralną Rosję, od południowej Szwecji po północno-zachodnią Chorwację.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Autorzy i redaktorzy Wikipedii
original
visit source
partner site
wikipedia POL

Sumpviol ( Swedish )

provided by wikipedia SV

Sumpviol (Viola uliginosa) är en art i familjen violväxter.

Utbredning

Sumpviolen växer på platser där det är konstant fuktigt, till exempel skogskärr och flodstränder.

Den finns framför allt i ett bälte genom Europa från nordöstra Tyskland och Baltikum över Polen och Ungern bort till trakterna kring floden Dnepr. Men ingenstans är den vanlig. I Sverige finns den endast sällsynt i söder och öster, upp till Uppland. På vissa platser kan den förekomma mycket rikligt.

Beskrivning

Den 2–3 centimeter breda blomman är intensivt blåviolett och sitter på en nästan lodrät stjälk, ofta över 10 cm hög. Stjälken behåller sin raka och upprätta form även efter frösättning.

Sumpviol har en jordstam som breder ut sig vågrätt och med få förgreningar. Skotten har få blad per skott; alla bladen är fästa nära marken (i rosett). Bladet saknar hår och dess bas är något hjärtformad. Bladkanten har mycket korta och trubbiga tänder. Stiplerna, nere vid marken, är långsmala och spetsiga och saknar tänder. De är delvis sammanväxta med bladstjälken.

Externa länkar

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia författare och redaktörer
original
visit source
partner site
wikipedia SV

Sumpviol: Brief Summary ( Swedish )

provided by wikipedia SV

Sumpviol (Viola uliginosa) är en art i familjen violväxter.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia författare och redaktörer
original
visit source
partner site
wikipedia SV

Фіалка багнова ( Ukrainian )

provided by wikipedia UK

Опис

Viola uliginosa Sturm53.jpg

Багаторічна рослина 5–20 см заввишки. Прилистками майже до середини зрощені між собою і з черешками, яйцеподібні або яйцевидно-ланцетні. Квітки фіолетові, одиночні, великі, діаметром 20–30 мм, без запаху[1]. Коріння повзуче. Стебло майже безлисте. Листя у базальній розетці; листові пластини яйцевидно-серцевидні, туповерхі, з закругленими зубами, голі, світло-синювато-зелені, базальний виріз мілкий і широкий. Пелюсток 5, чашолистків 5, тичинок 5. Плоди: 3-дольні коробочки.[4].

Поширення

Європа: Білорусь, Естонія, Латвія, Литва, Молдова, Росія; Україна, Німеччина, Польща, Данія, Фінляндія, Швеція, Хорватія, Словенія, Сербія, Румунія[5][6]. Населяє прибережні луки, луки, багаті змішані болота, періодично затоплені болота[4].

В Україні зростає на болотах, заболочених місцях — у Закарпатті рідко; в Поліссі звичайно; в Лівобережному Лісостепу зрідка. Декоративна[1]. Входить у переліки видів, які перебувають під загрозою зникнення на територіях Закарпатської, Київської, Сумської областей[2].

Див. також

Джерела

  1. а б в Доброчаева Д. Н., Котов М. И., Прокудин Ю. Н., и др. Определитель высших растений Украины. — К. : Наук. думка, 1987. — С. 105. (рос.)(укр.)
  2. а б Андрієнко Т.Л., Перегрим М.М. (уклад.). Офіційні переліки регіонально рідкісних рослин адміністративних територій України (довідкове видання). — Київ : Альтерпрес, 2012. — 148 с. — ISBN 978-966-542-512-0.
  3. Viola uliginosa // Ю. Кобів. Словник українських наукових і народних назв судинних рослин (Серія «Словники України»). — Київ : Наукова думка, 2004. — 800 с. — ISBN 966-00-0355-2.
  4. а б NatureGate. Процитовано 06.04.2018. (англ.)
  5. The Euro+Med PlantBase. Процитовано 06.04.2018. (англ.)
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). Процитовано 06.04.2018. (англ.)


license
cc-by-sa-3.0
copyright
Автори та редактори Вікіпедії
original
visit source
partner site
wikipedia UK